Саяси бюро

Танымал тэгтер: , , , , ,

Ислам конференциясына төрағалық бізге не береді?

0 823

Кеше Алматыда Мәдениет министрлігінің қолдауымен Қазақстан гуманитарлық-саяси коньюктура орталығында «2011 жылғы Қазақстанның Ислам Конференциясы Ұйымына төрағалығы» тақырыбында дөңгелек үстел өтті.

Алдағы жылы Қазақстан «Ислам Конференциясы ұйымына» мүше елдердің Сыртқы істер министрлер кеңесінің 38-сессиясына төрағалық етеді. Сондықтан Қазақстан үшін аталған ұйыммен және мұсылман елдерімен арадағы қарым-қатынастың қай деңгейде болу қажеттігін анықтап алу – маңызды іс. Кешегі жиында мемлекеттік және тәуелсіз ғылыми-зерттеу орталықтарының сарапшылары, ислам экономикасын зерттеуші мамандар, дінтанушы-сарапшылар аталған тақырыпты жан-жақты талқылады.

Рахман АЛШАНОВ, экономика ғылымының докторы:

– Ғаламдық экономикадағы бәсекенің қарқыны қазір қай деңгейде екенін кез келген сарапшы біледі. Сондай қарқынды бәсеке үстінде мұсылман елдері де өз орнын табу үшін барынша әрекеттеніп жатыр. Ал біздің аймақ қазір әлемдегі ең ауқымды инвестицияланып жатқан өңірге жатады. Қазіргі саясатымыз экономикамызға демеу көрсетушілерді көптеп тарту болғандықтан, кез келген инвестиция орталығына бейжай қарай алмаймыз. Оның үстіне, Еуропалық қаржы ағымының қарқыны бәсеңдей бастаған қазіргі кезеңде еліміздің экономикасына демеу көрсететін, оның дамуын қамтамасыз ететін ауқымды ресурстарды тарту маңызды. Меніңше, біздің мұсылман елдерімен мүддеміз ортақтасатын тұстарымыз көп. Шөл дала, мұнай және ислам – бұл біздің географиялық тұрғыдан қарағандағы ұқсастықтарымыз. Бұдан бөлек кедейлік кешіп отырған мұсылман елдерінің ұқсастықтары тағы бар. Мұсылман елдерінің радикалды бейнесі де осыдан туындап отырған шығар деп ойлаймын. Ал қазір Қазақстанның мұсылман елдерімен ақша айналымы шамамен 8 млрд долларды құрайды, оның 3 миллиарды – Орталық Азия елдерімен. Енді салыстырайық, Қазақстанның Ресеймен ақша айналымы – 20 миллиард, Қытаймен 16 млрд долларды құрайды. Яғни мұсылман әлемі үшінші орында тұр. Және бұл көрсеткіш жылдан-жылға артып келеді. Біз қазір мұсылман елдеріне 2 млн тонна ұн тасымалдаймыз, Сауд Арабиясы, Мысыр мен Тунис бізден бидай алады. Одан бөлек мұнай, кен тасымалдайтын болдық. Қысқасы, экономикалық интеграция қарқынды өсіп жатыр. Сондықтан біз бұл елдердің мәдениетін, тілін, экономикасын зерттеуге мәжбүрміз. Себебі бізге қазір мұсылман әлемі – «құпия аймақ». Біз оларды мүлде танымаймыз. Қазақстанның мұсылман ұйымына төрағалық етуі тек имидж ғана емес, нақты экономикалық мүмкіндіктер тудырады. Біз үшін өзімізді көрсететін және өзгелердікін көріп қайтатын үлкен көрме ашылады.

Еркін БАЙДАРОВ, философия ғылымының кандидаты, Философия және саясаттану институтының сарапшысы:

– Таным тұрғысынан келсек те, экономикалық жүйесін салыстырсақ та, ислам діні қазіргі әлемдегі жаһандану құбылысына ене алмайтынын көрсетті. Дегенмен қарсы тұруға да мүдделі емес. Ислам көзқарасына салатын болсақ, жаһандану – заңды әрі қажетті құбылыс, бірақ ол кері кеткен «құндылықтардың» қосындысы болмауы керек. Бір сөзбен айтқанда, жаһандану құбылысының қазіргі көрінісін Ислам елдері вестернизация деп қабылдайды. Сәйкесінше, оған қарсы тұруды өзіне міндет санайды. Ол үшін, әрине, діни дәстүріне негізделген өзіндік модель құрап шығу керек болды. Сондықтан Ислам конференциясына төрағалық еткелі отырған Қазақстанға батыс әлемі мен мұсылман әлемінің ортақ тұстарын көрсетіп беру оңай іс бола қоймайды.

Анатоли КАСИЧЕНКО, Филососфия және саясаттану институтының Мәдениет және діни философия бөлімінің меңгерушісі, профессор:

Ислам конференциясы ұйымының жарғысы бірнеше рет қайта жазылған. Соңғы рет ауыстырғанда онда Израильдің көзін жою жөніндегі бастамалар болған екен. Қазір ол, әрине, алынып тасталды. Дегенмен әлі де болса ұйымның алға қойған мақсаттарында түсінбеушіліктер жоқ емес. Сондықтан мен бұл құрылымды көбірек зерттеген дұрыс деп кеңес берер едім. Аталған ұйымды біз бір құрылым ретінде қарап отырмыз. Алайда ол біртекті емес. Мұсылман әлемін ортақ ағза ретінде қарауға болмайды. Оның себебін, мүмкін, батыс елдерінің қастандық іс-әрекетінен іздеу керек шығар. Қалай десек те, бұл ұйым ислам елдерінің барлығының мүддесін көтеріп шығады деп ойламаймын. Жалпы, бұл конференцияға мүше мемлекеттерді не біріктіріп тұр деген сұраққа мен «дін» деп толық жауап бере алмас едім. Себебі мұнда да алдымен саяси-экномикалық ортақ мүдде тұр. Ендеше, «одан біздің алатын үлесіміз қандай болады?» деген сұраққа ойлану маңызды. Оның үстіне соңғы кездері жиі айтылып жүрген «ислам экономикасы өзінің озат екенін көрсетті» деген пікір – әншейін аңыз ғана. Халықаралық сарапшылар бұлай пайымдауға негіз жоқ екенін әлдеқашан айтқан. Мұндай экономикалық жүйеден адамзат ерте заманда өтіп кеткен. Сондықтан біз өзіміздің ұлттық мүддеміз тұрғысынан ойланып, «бұл ұйым бізге не береді» деген сұрақты әлі қарастыруымыз керек.

Ислам конференциясы ұйымы:

Жер беті тұрғындарының шамамен 23 пайызын Ислам конференциясына мүше мемлекеттердің тұрғындарын құрайды. Соған қарамастан, әлемдік ЖІӨ-нің шамамен 8 пайызына ғана ие. Ұйымға мүше мемлекеттердің он шақтысы ғана бай мемлекет ретінде танылса, 25-30 пайызы кедейлікті кешуде, қалғандары – орта деңгейлі мемлекеттер.

Автор: Сәкен КӨКЕНОВ