Думан

Ұлу жылы табалдырық аттады. Қазақ Ұлуды жаман жыл демейді. Тарихымызға бұл жыл саяси маңызды өзгерістерімен, ұлт-азаттық қозғалыстарымен және басқа да ұлы бастамаларымен таңба қалдырған. Назарла­ры­ңызға қазақ тари­хындағы ұлу жылдарын­да болған оқиғалар тізбегін ұсынамыз.

1580                                                                                                                                                         

Қазақ елінің билігіне Шығай хан келді.

1616                                                                                                                                                         

Орыс билігі қазақтың «қанішер Абылай» атанған ханы – Абылай Уәлибақыұлымен Сібірде қазақтардың емін-еркін сауда жасауына рұқсат беру жөнінде келіссөз жүргізді.

1628                                                                                                                                                         

Есім хан қайтыс болып, Қазақ хандығы билігіне Салқам Жәңгір келді.

1640                                                                                                                                                         

Жалаңтөс Баһадүр жоңғарлардың Батыр қонтайшысының 50 мың қолын талқандады.

1652                                                                                                                                                         

Қазақ-жоңғар арасында үшінші сұрапыл соғыс өтіп, Жәңгір хан мен оның әскерлері қаза тапты.

1676                                                                                                                                                         

Қазақтар Бұқар хандығы тағы үшін соғысты.

1688                                                                                                                                                         

Қазақтың қызы, жоңғар қонтай­шы­сының әйелі Жұмақас батыр Ақ­тай­лаққызы Моңғолияға соғыс баста­ды.

Қожаберген жырау Қазақ ордасы­ның бас қолбасшысы болып сайлан­ды.

1700                                                                                                                                                         

Жаңа жылды қаңтардың бірінде әшекейлі шыршамен тойлау дәстүрі Ресейге келді.

Қазақ халқын бірлікке үндеген мемлекет қайраткері Әйтеке би Бәйбекұлы өмірден өтті.

1712                                                                                                                                                         

Ресейдің отарлық саясатына қарсы күрескен батыр Сырым Датұлы дүние­ге келді.

1724                                                                                                                                                         

Түркістанда қазақтың қас батыры Қабанбай хан сайланды.

Әбілқайыр мен Сәмеке хандар басқарған батырлар қасиетті Түркіс­тан­ды жау қолына бермеу үшін жан­таласа күресті.

1736                                                                                                                                                         

Әбілқайыр хан ордасына ағылшын суретшісі, жиһанкез Джон Кэстль ке­ліп, оның әйгілі портретін салды.

1748                                                                                                                                                         

Әбілқайыр хан Барақ сұлтанның қолынан қаза тауып, билікке Нұралы хан келді.

1760                                                                                                                                                         

Патшалы Ресей қазақ жеріне ка­зак­тарды қоныстандыру саясатын бастады.

Абылай мен Әбілмәмбет хандар Цинь императоры Цяньлуньмен келіс­сөз жүргізіп, қазақтардың шекаралық аймақтарға қоныстануына жол ашты.

1784                                                                                                                                                         

Сырым Датұлы бастаған қол Нұра­лы ханға шабуыл жасады.

1796                                                                                                                                                         

Нұралының ұлы Есім Кіші жүз ханы болды.

Халықтың есінде қалған қысқы сұрапыл жұт болды.

1808                                                                                                                                                         

Ташкентті басып алған Қоқан ханы Әлім Ұлы жүз қазақтарын өзіне бағынышты етті.

1820                                                                                                                                                         

Хиуа ханы Мұхамед-Рахым 2000-ға жуық қазақ ауылын талқандады.

1832                                                                                                                                                         

Есіл жағалауындағы Қараөткел шатқалында Ақмола сыртқы округы­ның іргесі қаланды.

1844                                                                                                                                                         

Орынборда қазақ балаларына арналған жетіжылдық мектеп ашу туралы патша ережесі бекітілді.

Жәңгір хан Қазан университетінің құрметті мүшесі болып сайланды.

1856                                                                                                                                                         

Жанқожа батыр бастаған Сыр қа­зақ­тары көтеріліске шықты.

Шоқан Уәлиханов Ыстықкөл әскери-ғылыми экспедициясына қатысып, қырғыз елін зерттеді.

1868                                                                                                                                                         

Патша өкіметінің қазақ халқын ашындырған «Уақытша ережесі» қабыл­данды.

Алматы қаласы (Верный) құрылы­сы­ның алғашқы жоспарының жобасы жасалды.

1904                                                                                                                                                         

Қазақтың ұлы ойшылы, бас ақыны Абай Құнанбайұлы өмірден өтті.

1916                                                                                                                                                         

Елімізде патша өкіметінің отарлық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыс болды.

Омбыда қазақ жастарының жасы­рын ұйымы «Балапан» журналын шы­ғар­ды.

1928                                                                                                                                                         

Қазақ елі экономикасында алғаш­қы бесжылдық жоспар пайда болды.

Қазақ байларының мал-мүлкі тәркіленді.

Қазақ зиялысы, қоғам қайраткері Міржақып Дулатұлы Орынборда қазақтың төте жазуының алынып тасталғанына наразылық білдіріп, мәлімдеме жасады.

Елімізде тұңғыш жоғары оқу орны – Алматыдағы Қазақ педагогикалық институты ашылды.

Қызылордадағы қазақ драма теат­ры Алматыға көшірілді.

1940                                                                                                                                                         

Қазақ тілі кириллицаға көшірілді.

Қазақстан Республикасының Тұң­ғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев өмірге келді.

1952                                                                                                                                                         

Мыңдаған қазақ Үндістанға, Пә­кіс­тан мен Түркияға қоныс аударды.

Қазақтың белгілі тарихшысы Ермұқан Бекмаханов тұтқындалды.

1964                                                                                                                                                         

Дінмұхаммед Ахметұлы Қонаев Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болып сайланды.

Семей ядролық полигонында сынақ жер астында жасала бастады.

1976                                                                                                                                                         

Қазақтың әйгілі әншісі, халық әрті­сі Роза Рымбаеваның шығармашылық жолы басталды.

1988                                                                                                                                                         

Қазақ ғұламасы, ақын, аударма­шы, тарихшы, сазгер Шәкәрім Құдай­бердіұлының есімі ақталды.

2000                                                                                                                                                         

Қазақстанның сыртқы саясатының жаңа тұжырымдамасы бекітілді.

Астанада Еуразиялық экономика­лық қауымдастық құрылды.

Сиднейде өткен XXVII жазғы Олим­­пиа­далық ойындарда Қазақстан құрамасы үш алтын, төрт күміс медаль алды.

Автор: Болатбек МҰХТАРОВ

• Блогқа енгізу
• Басып шығару
• Хат жазу

Жабу

Блогқа арналған код

<div style="position: relative; width: 312px; margin: 0; padding: 30px 14px 14px 14px; font: 12px/16px Georgia, Times New Roman, serif; color:#333333; text-align: left; border: 1px solid #CCCCCC; background: #FCFCFC;"> <img src="http://www.alashainasy.kz/static/i/logo.png" style="display: block; margin: 0; border: 0 none; position: absolute; top: 11px; left: 14px; width: 126px; height: 30px;" /> <div style="margin: 0 0 9px 0; padding: 0; font: 11px/12px Arial, Tahoma, Helvetica; color:#7F7F7F; text-align: right; ">сәрсенбі, 11.01.2012</div> <img src="http://www.alashainasy.kz/userdata/f745bf204c255033966164d55b568769.jpg" style="border: 0 none; margin: 0 0 9px 0; display: block;" /> <a href="http://www.alashainasy.kz/duman/30197/" style="display: block; color:#0D4E7B; text-decoration: none;">Ұлу жылнамасы</a> </div>

• Барлық бөлім «Думан»
• Басып шығару нұсқасы
• Негізгі бетке